België staat voor een enorme uitdaging. Willen we tegen 2050 klimaatneutraal wonen, dan moet het tempo waarin woningen gerenoveerd worden drastisch omhoog. Volgens recente economische analyses ligt de huidige renovatiesnelheid drie tot vier keer te laag om die doelstelling te halen. En dat terwijl de nood groter is dan ooit.
Een oud woningbestand, met een grote energie-uitdaging
Het Belgische woningbestand is gemiddeld bijzonder oud. In Vlaanderen werd 66% van de gebouwen vóór 1981 gebouwd, in Wallonië zelfs 78% en in Brussel loopt dat op tot 93%. Slechts een klein aandeel van de woningen is van recente datum en voldoet aan hedendaagse energienormen.
Die ouderdom weegt zwaar door op het energieverbruik. Belgische woningen behoren tot de meest energieverslindende van Europa. Ondanks vooruitgang in de voorbije jaren blijft België, na Luxemburg, een van de landen met de hoogste uitstoot per inwoner door verwarming en koeling van woningen. Hernieuwbare energie speelt daarbij nog steeds een te beperkte rol.
Renovaties gebeuren wel… maar niet snel
Renovaties zijn een belangrijke hefboom om woningen energiezuiniger te maken. Toch blijkt uit de cijfers dat de renovatie-intensiteit in België al meer dan 20 jaar quasi stagneert. Enkel in 2021 was er een tijdelijke piek, mede dankzij verhoogde isolatiepremies tijdens de coronaperiode. Nadien viel het tempo opnieuw terug.
Dat is opvallend, want de maatschappelijke en beleidsmatige druk om te renoveren neemt toe. In Vlaanderen geldt bijvoorbeeld een renovatieplicht bij aankoop van energie-inefficiënte woningen. Toch vertaalt die druk zich voorlopig niet in een structurele versnelling.
Waarom mensen blijven twijfelen om te renoveren
Dat renovaties uitblijven, heeft weinig te maken met onwil. Integendeel. Uit het onderzoek blijkt dat er meerdere drempels zijn die huishoudens tegenhouden:
- Financiële onzekerheid
Bouw- en renovatiekosten zijn sterk gestegen. Voor veel gezinnen is het onduidelijk of een renovatie zich op termijn terugverdient, ondanks premies en subsidies.
- Complexiteit en gebrek aan overzicht
Welke ingrepen zijn nodig? Wat kost dat realistisch? Welke premies zijn van toepassing? Veel eigenaars missen betrouwbare, objectieve informatie. - Organisatorische drempels
Het vinden van aannemers, het coördineren van werken en tijdelijke verhuis of overlast maken renovatie een stressvol traject. - Sociaal-demografische factoren
Oudere eigenaars, alleenstaanden en éénoudergezinnen renoveren aantoonbaar minder, vaak door beperkte middelen of energie om nog grote werken aan te vatten.
De paradox: intentie groeit, actie blijft achter
Opvallend is dat de renovatiebereidheid eind 2025 opnieuw sterk toenam, vooral bij mensen tussen 30 en 49 jaar. De intentie is er dus wel, maar de stap naar effectieve uitvoering blijft moeilijk.
Dat spanningsveld is precies waar het vandaag fout loopt: mensen wíllen wel renoveren, maar missen de duidelijkheid, het vertrouwen en de houvast om effectief te starten.
Duidelijkheid als sleutel tot versnelling
Als België het renovatietempo wil verhogen, volstaan strengere regels of extra premies niet. Er is nood aan betere begeleiding, transparantie en inzicht. Mensen moeten vooraf weten waar ze aan beginnen: wat zijn realistische kosten, welke ingrepen hebben impact, hoe verhoudt dat zich tot de waarde van de woning en de financiering?
Precies daar ligt de hefboom om renovatie van een drempel naar een haalbare stap te maken.
Renoveren zonder giswerk
De uitdaging is groot: naar schatting moet nog ongeveer 80% van het Belgische gebouwenbestand aangepakt worden om de klimaatdoelstellingen te halen. Dat vraagt niet alleen investeringen, maar vooral vertrouwen in het renovatieproces.
Door renovatie begrijpelijk, onderbouwd en objectief in kaart te brengen, kunnen eigenaars, kopers, banken en makelaars sneller en beter beslissen. En alleen zo kan het renovatietempo écht omhoog.
Bron: KBC Economische Onderzoeksrapporten
Woningrenovaties in België: in het huidige tempo halen we het niet - KBC Bank & Verzekering